2ο αισθητικό πεδίο: Χρώμα

Από Wikicinema
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Το άρθρο είναι μέρος της σειράς
Θεωρία των
αισθητικών πεδίων
Τα 6 αισθητικά πεδία

1ο αισθητικό πεδίο

2ο αισθητικό πεδίο

  • Χρώμα

3ο αισθητικό πεδίο

4ο αισθητικό πεδίο

5ο αισθητικό πεδίο

6ο αισθητικό πεδίο

Δείτε επίσης...

...

disclaimer
for flickr photos
Please read:
All copyrighted flickr photos shown in this page are not hosted here but shared directly from flickr.com because their respective owners allow so by having enabled the sharing function. If you don't want for your photos to be shared here, please disable sharing on your flickr preferences page. In any case, all photos here are credited and link back to their original flickr photo pages.

Το χρώμα είναι είναι μια ιδιότητα του φωτός και ως εκ τούτου το 2ο αισθητικό πεδίο αποτελεί μια διεύρυνση του 1ου.

Περιεχόμενα

Τι είναι χρώμα

Τα χρώματα του ορατού φάσματος
χρώμα μήκος κύματος συχνότητα
κόκκινο ~ 700–635 nm ~ 430–480 THz
πορτοκαλί ~ 635–590 nm ~ 480–510 THz
κίτρινο ~ 590–560 nm ~ 510–540 THz
πράσινο ~ 560–490 nm ~ 540–610 THz
μπλε ~ 490–450 nm ~ 610–670 THz
μωβ ~ 450–400 nm ~ 670–750 THz
Τα χρώματα είναι μία κωδικοποίηση του ανθρώπινου νευρικού συστήματος για να διακρίνει τα μήκη κύματος (ή τις συχνότητες) του φωτός που προσπίπτουν στο αισθητήριο όργανο της όρασης, το μάτι. Τα μήκη κύματος του φωτός που διεγείρουν τον ανθρώπινο οφθαλμό κυμαίνονται από περίπου 4.000 Å (400 nm) μέχρι 7.000 Å (700 nm). Στον πίνακα φαίνεται σε γενικές γραμμές η χρωματική κωδικοποίηση του ανθρώπινου οφθαλμού. Σε κάθε μήκος κύματος (ή συχνότητα) η όραση του ανθρώπου αντιστοιχίζει και ένα χρώμα.

Όταν στο μάτι του ανθρώπου προσπέσουν δύο ακτινοβολίες με διαφορετικά μήκη κύματος η ανθρώπινη όραση συνθέτει τα χρώματα δημιουργώντας καινούργια. Έτσι για παράδειγμα αν μία φωτεινή πηγή μάς φαίνεται ότι εκπέμπει κίτρινο χρώμα μπορεί αυτή να έχει μήκη κύματος στην περιοχή από 560 nm έως 590 nm ή να εκπέμπει ταυτόχρονα κόκκινες και πράσινες ακτινοβολίες που ο μέσος όρος τους να δίνει μια τιμή που αντιστοιχεί στο κίτρινο χρώμα. Για τη δημιουργία των χρωμάτων δεν μας είναι απαραίτητα όλα τα μήκη κύματος του ορατού φωτός αλλά μόνο ορισμένα από αυτά. Με άλλα λόγια στηριζόμενοι σε κάποια χρώματα τα οποία ονομάζουμε βασικά ή πρωτογενή μπορούμε να συνθέσουμε τα υπόλοιπα.

Τα βασικά χρώματα που χρησιμοποιούμε για τη σύνθεση των χρωμάτων δεν είναι ίδια σε όλες τις εφαρμογές. Οι διαφορές σχετίζονται με τον τρόπο που παράγεται το φως που φτάνει στο μάτι αλλά και με το επιθυμητό οπτικό αποτέλεσμα. Το φως που βλέπουμε μπορεί να προέρχεται από απευθείας εκπομπή (π.χ. οθόνη), από απορρόφηση που οφείλεται σε ανάκλαση ή από απορρόφηση καθώς αυτό διέρχεται μέσα από ημιδιαφανή χρωματιστά υλικά. Κατά την εκπομπή του φωτός τα μήκη κύματος «αθροίζονται» για τη δημιουργία του χρωματικού αποτελέσματος ενώ κατά την απορρόφηση του φωτός από τα υλικά τα μήκη κύματος «αφαιρούνται» και δημιουργούν το χρωματικό αποτέλεσμα. Παράλληλα η αντίληψη του φωτός από τον άνθρωπο περιλαμβάνει επιπλέον χαρακτηριστικά όπως η λαμπρότητα (brightness) και η χρωματική καθαρότητα (saturation). Με άλλα λόγια η αίσθηση του χρώματος είναι μία πολύπλοκη ανθρώπινη διαδικασία. Για την διευκόλυνση της περιγραφής και της αναπαραγωγής των χρωμάτων δημιουργήθηκαν τα λεγόμενα χρωματικά μοντέλα. Καθένα από αυτά βασίζεται σε συγκεκριμένα βασικά (πρωτογενή) χρώματα. Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι σπάνια δύο εφαρμογές φτάνουν στο ίδιο χρωματικό αποτέλεσμα ακόμη και στην περίπτωση που χρησιμοποιούν το ίδιο χρωματικό μοντέλο. Μία εικόνα φαίνεται διαφορετική σε οθόνες από διαφορετικό κατασκευαστή και δύο κόκκινες μπογιές από διαφορετικό κατασκευαστή δίνουν διαφορετικό κόκκινο χρώμα.

Πώς αντιλαμβανόμαστε το χρώμα

Βασικές φυσιολογικές αντιλήψεις

Η δημιουργία των φωτουποδοχέων στο μάτι καθορίζεται από ένα χρωμόσωμα που βρίσκεται στο γονίδιο Χ, που είναι φυλοκαθοριστικό. Οι γυναίκες έχουν δύο τέτοια γονίδια, ενώ οι άντρες ένα. Έτσι είναι πιο πιθανό οι άντρες να παρουσιάσουν χρωματικές ανωμαλίες από τις γυναίκες. Το χρωμόσωμα αυτό βρέθηκε να έχει τις περισσότερες διαφορές από άνθρωπο σε άνθρωπο (πάνω από 80 ποικιλίες), με αποτέλεσμα διαφορές στην αντίληψη των χρωμάτων, ειδικά ανάμεσα στο κόκκινο και το πράσινο. Ένα 10% των γυναικών διαθέτουν τέταρτο είδος κωνίων, διαθέτοντας έτσι πραγματική τετραχρωματική όραση. Το τέταρτο αυτό είδος είναι ευαίσθητο στο κάτω μέρος των συχνοτήτων, δηλαδή προς το υπέρυθρο. Επίσης, οι άνδρες έχουν λιγότερα κωνία κατά μέσο όρο, έως 30% και αντίστοιχα περισσότερα ραβδία, βλέποντας έτσι μικρότερη ποικιλία χρωμάτων αλλά πιο καθαρά στο σκοτάδι.
Στον αμφιβληστροειδή χιτώνα του ανθρώπινου ματιού υπάρχουν τα κύτταρα που ονομάζονται φωτοϋποδοχείς ή φωτοαισθητήρες. Οι φωτοϋποδοχείς περιλαμβάνουν δύο τύπους κυττάρων τα κωνίακώνοι ή κωνικά κύτταρα) και τα ραβδίαράβδοι).

Τα ραβδία είναι ευαίσθητα σε πολύ μικρή ποσότητα φωτός, 100 φορές μικρότερη από αυτήν που διεγείρει τα κωνία (ένα ραβδίο είναι ικανό να συλλάβει ακόμα κι ένα μεμονωμένο φωτόνιο), ενώ όταν η ποσότητα του φωτός αυξηθεί τα ραβδία απενεργοποιούνται . Έτσι τα ραβδία είναι για να βλέπουμε τη νύχτα και τα κωνία για τη μέρα. Η μόνη στιγμή που μπορεί να λειτουργούν και τα δύο ταυτόχρονα είναι στο λυκόφως.

Τα ραβδία είναι ευαίσθητα μόνο στην ποσότητα και όχι στο μήκος κύματος του φωτός γι' αυτό και η νυχτερινή όραση είναι μονοχρωματική (ασπρόμαυρη). Αντίθετα τα κωνία έχουν διαφορετική ευαισθησία σε διαφορετικά μήκη κύματος και έτσι δίνουν τη δυνατότητα αντίληψης διαφορετικών χρωμάτων.

Προσομοίωση του πώς αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος το χρώμα. Μεταβείτε στη διεύθυνση http://phet.colorado.edu/el/simulation/color-vision και εκτελέστε την
Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν τρία είδη κωνικών κυττάρων:
  • S-κωνία: είναι ευαίσθητα σε φωτόνια μικρού μήκους κύματος και παρουσιάζουν μέγιστη ευαισθησία σε μήκος κύματος περίπου 4.200 Å (420 nm). Είναι ευαίσθητα στο μπλε φως.
  • Μ-κωνία: είναι ευαίσθητα σε φωτόνια μεσαίου μήκους κύματος και παρουσιάζουν μέγιστη ευαισθησία σε μήκος κύματος περίπου 5.300 Å (530 nm). Είναι ευαίσθητα στο πράσινο φως.
  • L-κωνία: είναι ευαίσθητα σε φωτόνια μεγάλου μήκους κύματος και παρουσιάζουν μέγιστη ευαισθησία σε μήκος κύματος περίπου 5.600 Å (560 nm). Είναι ευαίσθητα στο κόκκινο φως.
Κωνία Ραβδία
Ημερήσια όραση Νυχτερινή όραση
Έγχρωμη όραση Ασπρόμαυρη όραση
Κεντρική όραση Περιφερειακή όραση
Ευαισθησία σε λεπτομέρειες Ευαισθησία σε κίνηση

Κάθε χρώμα που αντιλαμβανόμαστε οφείλεται στους συνδυασμούς των σημάτων που δίνουν οι φωτοϋποδοχείς. Ετσι, τα βασικά στοιχεία τα οποία αντιλαμβάνεται το ανθρώπινο μάτι, είναι εντάσεις των κόκκινου, πράσινου και μπλε, σε μία πολύπλοκη διαδικασία σύνθεσης.

Βασικές ψυχολογικές αντιλήψεις

Παρόλο που το χρώμα το προσλαμβάνουμε οπτικά σαν συνδυασμό φωτός διαφορετικών συχνοτήτων και ποσοτήτων εντούτοις ψυχολογικά δεν το αντιλαμβανόμαστε ως τέτοιο. Δε λέμε ποτέ ότι το τάδε χρώμα είναι 30% κόκκινο και 17% κίτρινο. Αντίθετα λέμε ότι ένα χρώμα είναι φωτεινό, σκούρο, έντονο, ξεθωριασμένο κλπ.

Συγκεκριμένα αντιλαμβανόμαστε 3 χαρακτηριστικά του χρώματος τα οποία τα λέμε ιδιότητες και είναι τα παρακάτω:

Ιδιότητες χρωμάτων

Απόχρωση ή Χροιά ή Κυρίαρχο χρώμα (Hue)

2000px-HueScale.svg.png
Είναι η ιδιότητα που περιγράφει το ίδιο το χρώμα. Είναι τόσο χαρακτηριστική που ουσιαστικά δίνει στα χρώματα τα ονόματά τους. Έτσι λέμε ροζ, φούξια, καφέ, λαδί, χακί, σομόν, φυστικί, τυρκουάζ και εννοούμε κάθε φορά μια πολύ ιδιαίτερη απόχρωση ανεξάρτητα από τις άλλες ιδιότητες, δηλαδή αναγνωρίζουμε πάντα το ροζ ανεξάρτητα αν είναι ανοιχτό ή σκούρο.

Αυτό συμβαίνει γιατί η απόχρωση είναι το πρώτο πράγμα που επεξεργάζεται το μυαλό μας όταν λαμβάνει ένα χρωματικό μήνυμα.

Μπορούμε να ξεχωρίσουμε πάρα πολλές αποχρώσεις οι οποίες φαίνονται στο σχήμα (μοιάζει με το ουράνιο τόξο αλλά δεν είναι ακριβώς ίδιο). Αντιληπτικά έχουμε την εντύπωση ότι 1) κάθε απόχρωση είναι συνέχεια μιας άλλης και ότι 2) η αρχική είναι συνέχεια της τελευταίας. Για το λόγο αυτό αναπαριστούμε τις αποχρώσεις πάντα πάνω σε ένα κύκλο (βλ. Χρωματικός κύκλος παρακάτω) οπότε, ξεκινώντας από το κόκκινο, κάθε απόχρωση αντιστοιχείται σε κάποιες μοίρες μεταξύ 0ο και 360ο.

Κορεσμός (Saturation ή Chroma)

Διαβαθμίσεις
κορεσμού
του κόκκινου
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Flickr Error ( Photo not found ): PhotoID 7049712773Ο κορεσμός είναι η βασική χρωματική ιδιότητα. Πολλές φορές τη λέμε απλά χρώμα (αγγλικά: chroma).

Ενώ η απόχρωση μας λέει "ποιο χρώμα" είναι κάποιο, ο κορεσμός μας λέει "πόσο χρώμα" είναι! (Για να το πούμε ακόμα πιο μπακάλικα: Ο κορεσμός μας λέει πόσο έγχρωμο ή αντίθετα πόσο ασπρόμαυρο είναι ένα χρώμα).

Ο κορεσμός μετριέται σε ποσοστό (0%-100%) όπου, τα εντελώς κορεσμένα χρώματα (100%) είναι τα χρώματα στην πιο έντονη και καθαρή τους μορφή ενώ τα καθόλου κορεσμένα χρώματα (0%) είναι το άσπρο, το μαύρο και όλα τα γκρι (λέγονται και αχρωματικά χρώματα). Γενικά, ένα χρώμα με υψηλό κορεσμό μπορούμε να το αποκαλέσουμε απλά κορεσμένο (π.χ.: "Οι ερασιτέχνες προτιμούν τις φωτογραφίες με κορεσμένα χρώματα").

Είναι προφανές λοιπόν γιατί ο κορεσμός είναι η πιο βασική ιδιότητα των χρωμάτων, αφού είναι αυτός που μπορεί ακόμα και να εξαφανίσει τα χρώματα.

Γι' αυτό ο κορεσμός έχει τη μεγαλύτερη ισχύ στο πεδίο (βλ. Ενέργεια χρώματος παρακάτω)

Λαμπρότητα ή Φωτεινότητα ή Τόνος (Brighteness ή Lightness ή Value)

Η λαμπρότητα (brighteness) και η φωτεινότητα (lightness) δεν είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα

Μπορεί να αντιληπτικά να μην κάνουμε διάκριση όμως υπάρχουν 2 διαφορετικοί λόγοι για τους οποίους βλέπουμε ανοιχτά και σκούρα χρώματα, ο ένας είναι αντικειμενικός και ο άλλος υποκειμενικός.

Ο ένας λόγος είναι αυτός που περιγράφεται αριστερά, δηλαδή η ποσότητα του φωτός που περιλαμβάνει το ερέθισμα (ή στην πράξη η ποσότητα του λευκού ή του μαύρου που περιλαμβάνει η μείξη). Αυτό ο παράγων λέγεται φωτεινότητα και είναι αντικειμενικός.

Η λαμπρότητα από την άλλη είναι μια εντελώς υποκειμενική αίσθηση που οφείλεται στον τρόπο που είναι κατασκευασμένο το μάτι μας και στη διαφορετική ευαισθησία που έχει στα διάφορα χρώματα.

Πιο συγκεκριμένα, αν πέσει στο μάτι μας ίση ποσότητα κίτρινου, κόκκινου και μπλε φωτός εμείς θα δούμε το κίτρινο πιο ανοιχτό και το μπλε πιο σκούρο από το κόκκινο. Δηλαδή το μάτι μας έχει μεγαλύτερη ευαισθησία στο κίτρινο και λιγότερη στο μπλε. Προφανώς αυτή η διαφοροποίηση προήλθε εξελικτικά από το ότι κάποια χρώματα είναι πιο χρήσιμα για την επιβίωσή μας και κάποια άλλα λιγότερο. Το μπλε ειδικά είναι το λιγότερο χρήσιμο χρώμα το οποίο ταυτόχρονα βρίσκεται σε υπερποσότητα στον ουρανό και τη θάλασσα οπότε είναι λογικό το μάτι μας να έχει αναπτύξει "αναισθησία" σε αυτό.

Στο μοντέλο του Munsell (βλ. Munsell παρακάτω), η λαμπρότητα και η φωτεινότητα έχουν ληφθεί ξεχωριστά υπόψιν αλλά παρουσιάζονται κατακόρυφα σαν μία. Η φωτεινότητα απεικονίζεται καθώς πάμε στο εσωτερικό και μειώνεται ο κορεσμός (δηλαδή ο κεντρικός άξονας που είναι η κλίμακα του γκρι είναι μια κλίμακα φωτεινότητας). Εντελώς εξωτερικά όμως απεικονίζεται η λαμπρότητα με την τοποθέτηση κάθε χρώματος σε διαφορετικό ύψος. Δηλαδή το καθαρό κίτρινο είναι σχεδόν τέρμα πάνω, το καθαρό κόκκινο κάπου στη μέση και το καθαρό μπλε σχεδόν τέρμα κάτω. Γι' αυτό και στο μοντέλο του Munsell χρησιμοποιείται ο γενικός όρος value (τιμή) για να περιγράψει τη φωτεινότητα/λαμπρότητα.
Κόκκινο Κλίμακα
του γκρι

Η τρίτη ιδιότητα που αντιλαμβανόμαστε είναι το πόσο ανοιχτό ή σκούρο είναι ένα χρώμα.

Στην ουσία αυτή η ιδιότητα αναφέρεται στην ποσότητα του φωτός που φτάνει στο μάτι μας βλέποντας ένα χρώμα. Οπότε όσο πιο ανοιχτό είναι ένα χρώμα τόσο πιο κοντά στο άσπρο είναι ενώ όσο πιο σκούρο τόσο πιο κοντά στο μαύρο.

Πώς αναμειγνύουμε το χρώμα

Προσθετική και αφαιρετική μείξη

Προσθετική μείξη. Τρεις αλληλοεπικαλυπτόμενες δέσμες προβολέων φωτίζουν έναν τοίχο στο σκοτάδι (προσομοίωση)
Η προσθετική μείξη αναφέρεται σε παραγωγή χρωμάτων με ανάμειξη φωτός (δηλαδή είτε φωτίζοντας το ίδιο σημείο με διαφορετικές χρωματικές δέσμες είτε χρησιμοποιώντας μικρές φωτεινές κουκκίδες 3 χρωμάτων φωτός στην περίπτωση της τηλεόρασης ή της οθόνης).

Λέγεται προσθετική γιατί όταν αναμείξουμε ένα υπάρχον χρωματικό φως με ένα άλλο στην ουσία προσθέτουμε περισσότερες συχνότητες.

Γι' αυτό στην προσθετική μείξη όσο αναμειγνύουμε περισσότερα χρώματα τόσο το αποτέλεσμα γίνεται πιο φωτεινό (γιατί όλο και αυξάνεται το φως).
Η μείξη όλων των χρωμάτων (συχνοτήτων) φωτός μας δίνει λευκό φως.
Αφαιρετική μείξη. Τρεις χρωματιστές ζελατίνες είναι τοποθετημένες σε επικάλυψη πάνω σε ένα λευκό χαρτί (προσομοίωση)
Αντίθετα η αφαιρετική μείξη αναφέρεται σε ανάμειξη διαφορετικών χρωμάτων μπογιάς (ή γενικότερα ύλης πχ. χρωματιστό γυαλί). Μια μπογιά όταν φωτιστεί με λευκό φως (που είναι η μείξη όλων των συχνοτήτων) φαίνεται για παράδειγμα κόκκινη γιατί απορροφάει (αφαιρεί) όλα τα άλλα χρώματα (συχνότητες) και αφήνει να ανακλαστεί μόνο το κόκκινο. Αναμειγνύοντας αυτή τη μπογιά με μια άλλου χρώματος (που απορροφάει άλλες συχνότητες) στην ουσία αφαιρούμε συχνότητες.

Γι' αυτό στην αφαιρετική μείξη, όσο ανακατεύουμε μπογιές τόσο σκουραίνει το χρώμα (γιατί όλο και μειώνεται το φως που διαφεύγει με την αντανάκλαση).

Η μείξη όλων των χρωμάτων μπογιάς (δηλαδή η αφαίρεση/απορρόφηση όλων των συχνοτήτων φωτός) μας δίνει μαύρη μπογιά.

Το ίδιο συμβαίνει με χρωματιστά γυαλιά ή ζελατίνες (φίλτρα). Κάθε φίλτρο "κόβει" κάποιες συχνότητες. Ο συνδυασμός όλων των φίτρων κόβει όλες τις συχνότητες και το φίλτρο φαίνεται μαύρο.

Μοντέλα χρώματος

Χρωματικός κύκλος

Χρωματικός κύκλος.gif
Ο χρωματικός κύκλος ή χρωματικός τροχός είναι το πρώτο και το απλούστερο χρωματικό μοντέλο που κατασκευάστηκε και είναι μονοδιάστατο γιατί ασχολείται μόνο με 1 από τις 3 ψυχολογικές ιδιότητες, την απόχρωση.

Κατασκευάστηκε από ζωγράφους γι' αυτό συνήθως χρησιμοποιείται με βασικά χρώματα τα κόκκινο, κίτρινο, μπλε (RYB) και αναφέρεται σε προσθετική ανάμειξη χρωμάτων (όταν αναμειγνύουμε μπογιές). Θα μπορούσε κάλλιστα όμως να χρησιμοποιηθεί και με τα άλλα μοντέλα δηλαδή το CMY και το RGB (βλ. παρακάτω).

Με τον όρο μονοδιάστατο εννοούμε ότι όλες οι αποχρώσεις τοποθετούνται η μια μετά την άλλη σε μία γραμμή (και συγκεκριμένα σε ένα κύκλο γιατί αντιληπτικά θεωρούμε την πρώτη και τη τελευταία ως κοντινές).

Ο χρωματικός κύκλος δεν έχει όλες τις αποχρώσεις αλλά χρησιμοποιείται για να απεικονίσει τα βασικά ή πρωτεύοντα ή πρωτογενή χρώματα, τα δευτερεύοντα ή δευτερογενή και τα τριτεύοντα ή τριτογενή (συνολικά 12 αποχρώσεις).


Βασικά χρώματα

Χρωματικός κύκλος, πρωτεύοντα.gif
Πρώτα βάζουμε τα βασικά χρώματα δηλαδή αυτά που δεν μπορούν να δημιουργηθούν από ανάμειξη άλλων. Ξεκινώντας λοιπόν από πάνω και πηγαίνοντας δεξιόστροφα έχουμε
το κόκκινο στις 0o (12 η ώρα),
το κίτρινο στις 120o (4 η ώρα) και
το μπλε στις 240o (8 η ώρα) δηλαδή σε άλλες 120o.

Οπότε τα βασικά χρώματα ισαπέχουν μεταξύ τους (3 x 120o = 360o) και σχηματίζουν ένα νοητό ισόπλευρο τρίγωνο.

Σημείωση: Το ποιο χρώμα θα μπει πού δεν είναι δεσμευτικό. Αρκεί να απέχουν 120o το ένα από το άλλο. Καλό είναι πάντως το κόκκινο να μπαίνει στις 0o (12 η ώρα) γιατί το κόκκινο είναι η αφετηρία όλων των χρωματικών μοντέλων καθώς και το πρώτο χρώμα στο οπτικό μας πεδίο.

Δευτερογενή

Τα 6 κύρια χρώματα (δηλαδή τα 3 βασικά και τα 3 δευτερεύοντα) έχουν το καθένα από ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που τα κάνει να ξεχωρίζουν από όλα τα άλλα χρώματα.
  • Το κόκκινο είναι το πιο ενεργό χρώμα
  • Το πορτοκαλί είναι το πιο θερμό χρώμα
  • Το κίτρινο είναι το πιο φωτεινό χρώμα
  • Το πράσινο είναι το πιο ουδέτερο χρώμα
  • Το μπλε είναι το πιο ψυχρό χρώμα
  • Το μωβ είναι το πιο σκοτεινό χρώμα
Χρωματικός κύκλος, δευτερεύοντα.gif
Δευτερογενή λέγονται τα χρώματα που παράγονται με την ανάμειξη δύο οποιονδήποτε βασικών.

Τα δευτερογενή τοποθετούνται ακριβώς ανάμεσα στα βασικά από τα οποία προέρχονται. Έτσι:

ανάμεσα στο κόκκινο και στο κίτρινο δηλαδή στις 120/2=60o (2 η ώρα) μπαίνει το πορτοκαλί ,
ανάμεσα στο κίτρινο και στο μπλε δηλαδή στις 120+60=180o (6 η ώρα) μπαίνει το πράσινο και
ανάμεσα στο μπλε και στο κόκκινο δηλαδή στις 240+60=300o (10 η ώρα) μπαίνει το μωβ .

Όπως είναι προφανές, και τα δευτερεύοντα ισαπέχουν μεταξύ τους ανά 120o και σχηματίζουν επίσης ένα νοητό ισόπλευρο τρίγωνο.

Τριτογενή

Χρωματικός κύκλος, τριτεύοντα.gif
Τριτογενή είναι τα χρώματα που παράγονται με την ανάμειξη ενός βασικού και ενός γειτονικού του δευτερεύοντος και τοποθετούνται ανάμεσα στο βασικό και στο δευτερεύον.

Έτσι,

ανάμεσα στο κόκκινο και στο πορτοκαλί μπαίνει το πορτοκαλοκόκκινο (1 η ώρα),
ανάμεσα στο πορτοκαλί και στο κίτρινο μπαίνει το κιτρινοπορτοκαλί (3 η ώρα),
ανάμεσα στο κίτρινο και στο πράσινο μπαίνει το κιτρινοπράσινο (5 η ώρα),
ανάμεσα στο πράσινο και στο μπλε μπαίνει το πρασινομπλέ (7 η ώρα),
ανάμεσα στο μπλε και στο μωβ μπαίνει το μπλεμώβ (9 η ώρα) και
ανάμεσα στο μωβ και στο κόκκινο μπαίνει το κοκκινομώβ (11 η ώρα).

Συμπληρωματικά

<mediaplayer

width='400' height='225' title= creator= date= description= image=> http://www.youtube.com/watch?v=NP0u8ehDrAI </mediaplayer>

Η αισθητική της ταινίας Αμελί βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη χρήση των συμπληρωματικών χρωμάτων κόκκινου και πράσινου.
Χρωματικός κύκλος, συμπληρωματικά.gif
Συμπληρωματικά είναι αυτά που (πάνω στον κύκλο) ανά δύο βρίσκονται απέναντι μεταξύ τους, δηλαδή απέχουν 180o

.

Όπως στη μουσική αν συνδυάσουμε κάποιες νότες παράγουμε διάφορες συγχορδίες, όπου άλλες είναι ευχάριστες, άλλες λυπητερές, άλλες μυστήριες, άλλες παράφωνες, έτσι και στην εικόνα μπορούμε να δημιουργήσουμε συνδυασμούς χρωμάτων που να έχουν διαφορετικά ψυχολογικά/συναισθηματικά αποτελέσματα.

Με αυτή τη συλλογιστική τα συμπληρωματικά χρώματα θεωρούνται ο πιο αρμονικός χρωματικός συνδυασμός. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα συμπληρωματικά είναι η συγχορδία ματζόρε των χρωμάτων!

Χαρακτηριστικό των συμπληρωματικών είναι ότι έχουν τη μέγιστη αντίθεση μεταξύ τους με αποτέλεσμα να τονίζει το ένα το άλλο.

Τα 6 ζευγάρια συμπληρωματικών χρωμάτων του χρωματικού κύκλου

κόκκινο - πράσινο
κίτρινο -
μωβ
μπλε -
πορτοκαλί
πορτοκαλοκόκκινο
πρασινομπλέ
κιτρινοπορτοκαλί
μπλεμώβ
κιτρινοπράσινο
κοκκινομώβ

Γειτονικά

Χρωματικός κύκλος, γειτονικά.gif
Γειτονικά είναι αυτά που πάνω στον κύκλο βρίσκονται κοντά.

Θερμά - Ψυχρά

Χρωματικός κύκλος, ενεργά-παθητικά.gif
Αν φέρουμε μια γραμμή που να περνάει ακριβώς ανάμεσα από το μπλε και το πορτοκαλί μπορούμε να χωρίσουμε τον κύκλο σε 3 περιοχές, αν λάβουμε υπόψη μας και τη περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα. Με αυτό το διαχωρισμό διακρίνουμε τα χρώματα σε:
    • Θερμά ή ενεργά
  • Ψυχρά ή παθητικά
  • Ουδέτερα

Ο διαχωρισμός αυτός προήλθε από την τάση που έχουν τα βασικά χρώματα κόκκινο και κίτρινο να φαίνονται "θερμά" στο μάτι μας και το βασικό μπλε να φαίνεται "ψυχρό". Κατ' επέκταση, οι χρωματικοί συνδυασμοί που προκύπτουν από τη μείξη των βασικών χρωμάτων είναι τόσο θερμοί ή τόσο ψυχροί όσο το ποσοστό θερμών και ψυχρών βασικών χρωμάτων που περιέχουν. Το πράσινο και το μωβ ορίζονται ως ουδέτερα γιατί δημιουργούνται από ισόποση μείξη ενός θερμού και ενός ψυχρού. Το πορτοκαλί θεωρείται πλήρως θερμό αφού προκύπτει από μείξη δύο θερμών βασικών. Αναλυτικά, οι 12 αποχρώσεις του κύκλου έχουν ως εξής:

Απόχρωση Θερμότητα Παράγεται από
κόκκινο πολύ θερμό 100%
πορτοκαλοκόκκινο πολύ θερμό 75% 25%
πορτοκαλί πολύ θερμό 50% 50%
κιτρινοπορτοκαλί πολύ θερμό 25% 75%
κίτρινο πολύ θερμό 100%
κιτρινοπράσινο λίγο θερμό 75% 25%
πράσινο ουδέτερο 50% 50%
πρασινομπλέ λίγο ψυχρό 25% 75%
μπλε πολύ ψυχρό 100%
μπλεμώβ λίγο ψυχρό 75% 25%
μωβ ουδέτερο 50% 50%
κοκκινομώβ λίγο θερμό 25% 75%
Σχετική θερμότητα - ψυχρότητα

Πολλές φορές συμβαίνει να αντιλαμβανόμαστε ορισμένα μπλε ως θερμά και ορισμένα κόκκινα ως ψυχρά. Μια πρόσφατη θεωρία, του Rudolf Arnheim, ισχυρίζεται ότι τη θερμότητα - ψυχρότητα ενός χρώματος δεν την καθορίζει το κύριο χρώμα αλλά το χρώμα που αναμειγνύεται μέσα στο κύριο. Έτσι το μπλε που είναι λίγο κοκκινωπό φαίνεται ως θερμό χρώμα και το κόκκινο που είναι λίγο κυανωπό φαίνεται ως ψυχρό. Η σχετική θερμότητα - ψυχρότητα παρατηρείται πολύ πιο εύκολα στα κίτρινα. Τα θερμά κίτρινα έχουν μια πορτοκαλί χροιά ενώ τα κίτρινα που έχουν μέσα τους λίγο μπλε φαίνονται ψυχρά.



Ο χρωματικός κύκλος, όπως ειπώθηκε και παραπάνω, είναι ένα μονοδιάστατο μοντέλο που μελετάει μόνο μία από τις τρεις ψυχολογικές ιδιότητες των χρωμάτων, την απόχρωση.

Για να κατασκευαστεί ένα πλήρες χρωματικό μοντέλο που να λαμβάνει υπόψιν του όλες τις χρωματικές ιδιότητες, δεν αρκούν ούτε οι 2 διαστάσεις του χαρτιού. Χρειάζεται 3 διαστάσεις κι έτσι μπορεί να παρασταθεί μόνο στο χώρο. Γι' αυτό το λόγο, τα σύγχρονα χρωματικά μοντέλα λέγονται χρωματικοί χώροι (colorspaces).

Munsell

Το χρωματικό μοντέλο του Munsell
Το πρώτο τριδιάστατο χρωματικό μοντέλο που κατασκευάστηκε είναι το μοντέλο Munsell. Το κατασκεύασε ο Αμερικανός ζωγράφος και καθηγητής Albert Henry Munsell την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα. Ως ζωγράφος ο Munsell πήρε σαν βασικά την τριάδα κόκκινο, κίτρινο, μπλε.

Στο μοντέλο Munsell μπαίνουν για πρώτη φορά και οι άλλες δύο ψυχολογικές ιδιότητες των χρωμάτων πέρα από την απόχρωση, δηλαδή η φωτεινότητα/λαμπρότητα και ο κορεσμός.

Ο χρωματικός χώρος που καταλαμβάνουν τα χρώματα είναι περίπου ο όγκος μίας σφαίρας. Τα χρώματα κατατάσσονται βάσει των 3 ιδιοτήτων όπως φαίνεται στο σχήμα δεξιά.


Για να γίνει πιο κατανοητό θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε το μοντέλο Munsell με την υδρόγειο σφαίρα. Σε αυτήν την περίπτωση κάθε μεσημβρινός θα αντιστοιχούσε σε μια απόχρωση! Το κόκκινο φυσικά (ως η απόχρωση των 0 μοιρών) θα έμπαινε στο μεσημβρινό του Γκρήνουιτς! Οπότε το πράσινο πχ. θα έμπαινε στην άλλη πλευρά της Γης δηλαδή κάπου στον Ειρηνικό!

Με την ίδια λογική, κάθε παράλληλος της υδρογείου θα αντιστοιχούσε σε κάποια φωτεινότητα/λαμπρότητα. Έτσι, ο βόρειος πόλος θα ήταν εντελώς λευκός ενώ ο νότιος πόλος θα ήταν εντελώς μαύρος. Το καθαρό κόκκινο θα ήταν κάπου κοντά στον ισημερινό.

Τέλος η επιφάνεια της Γης θα είχε τα κορεσμένα χρώματα και όσο πηγαίναμε προς το εσωτερικό της και συγκεκριμένα προς τον άξονά της, τόσο ο κορεσμός θα ελαττωνόταν για να μηδενιστεί πάνω στον άξονα. Άρα ο άξονας θα ήταν εντελώς ασπρόμαυρος!
Μπορείτε να περιηγηθείτε ζωντανά στο Μοντέλο Munsell με ένα μικρό προγραμματάκι που μπορείτε να κατεβάσετε από εδώ (επίσημη σελίδα, απαιτεί μια σύντομη εγγραφή) ή από εδώ (χωρίς εγγραφή).

Μοντέλα ψηφιακών μέσων

Σήμερα έχουν αναπτυχθεί πολύ πιο ακριβή και τυποποιημένα χρωματικά μοντέλα. Τα σύγχρονα ψηφιακά χρωματικά μοντέλα είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να είναι δυνατή η περιγραφή των χρωμάτων με μαθηματική μορφή, κατάλληλη για την επεξεργασία τους από ψηφιακά μέσα.

HSB ή HSV

Ένας τυπικός επιλογέας χρωμάτων (color picker) HSB. Στο επίπεδο απεικονίζονται οι ιδιότητες κορεσμός στον οριζόντιο άξονα Χ και λαμπρότητα στον κατακόρυφο άξονα Υ. Δεξιότερα υπάρχει ένας τρίτος, ξεχωριστός άξονας απ' όπου επιλέγεται η απόχρωση. Κάθε απόχρωση μας δίνει μια νέα σελίδα κορεσμού/λαμπρότητας (ή αν φανταστούμε το χρωματικό χώρο HSB σαν ένα κύβο, τότε ο άξονας της απόχρωσης είναι ο άξονας Ζ και κάθε απόχρωση μας δίνει ένα νέο επίπεδο (μια φέτα του κύβου) αριστερά).
Σχεδόν πάντα οι επιλογείς χρωμάτων HSB μας πληροφορούν και για την τιμή RGB (στο παράδειγμα: R=255, G=255, B=84) αλλά και σε δεκαεξαδικό σύστημα (στο παράδειγμα: ffff54)
Ένας παλιότερος επιλογέας χρωμάτων HSB. Εδώ η απόχρωση είναι στον άξονα Χ, ο κορεσμός στον άξονα Υ και η φωτεινότητα στο Ζ.

Το μοντέλο HSB (Hue Saturation Brightness) ή HSV (Hue Saturation Value) είναι η ψηφιακή συνέχεια του μοντέλου Munsell.

Αναλύει το χρώμα σε τρεις παραμέτρους:

  • Απόχρωση (Ηue), δηλαδή θέση στον χρωματικό κύκλο με τιμές 0-360o


  • Κορεσμός (Saturation) με τιμές 0-100%
  • Λαμπρότητα (Brightness) ή Αξία (Value) με τιμές 0-100%

Επιτρέπει 3.564.000 διαφορετικά χρώματα συν 101 διαβαθμίσεις του γκρι.

Το μοντέλο αυτό, ακριβώς επειδή βασίζεται στις ψυχολογικές ιδιότητες των χρωμάτων, είναι πιο κατανοητό από τον άνθρωπο και αποτελεί τον βασικότερο τρόπο δημιουργίας χρωμάτων στα διάφορα προγράμματα επεξεργασίας εικόνας (αν όχι το μοναδικό). Στο Photoshop που η δημιουργία χρώματος μπορεί να γίνει με τα περισσότερα γνωστά μοντέλα το HSB βρίσκεται πρώτο στη λίστα.

Farm-Fresh hand point.png Μπορείτε να πειραματιστείτε με έναν on-line επιλογέα χρωμάτων HSB στη διεύθυνση: http://www.colorpicker.com/
HSL

Το μοντέλο HSL (Hue Saturation Luminocity ή Lightness) είναι παρόμοιο με το HSB/HSV αλλά με διαφορετικό ορισμό του κορεσμού και της έντασης. Έτσι εδώ χρησιμοποιείται η φωτεινότητα (Luminocity), αντί της λαμπρότητας (Brightness). Επίσης οι τιμές αναφοράς για μαύρο, γκρι κλπ. είναι διαφορετικές. Το HSL χρησιμοποιείται καμιά φορά σε προγράμματα αντί του HSB/HSV.

RGB

Το μοντέλο RGB (Red Green Blue) με βασικά χρώματα κόκκινο, πράσινο και μπλε είναι ένα προσθετικό μοντέλο δηλαδή αναφέρεται σε ανάμειξη φωτός. Η επιλογή των τριών αυτών χρωμάτων ως βασικά έχει τη βάση της στη φυσιολογία του ματιού που έχει αισθητήρες (κωνία) για τα συγκεκριμένα αυτά χρώματα (βλ. παραπάνω Βασικές φυσιολογικές αντιλήψεις).

Η πρώτη εφαρμογή του μοντέλου RGB έγινε στην έγχρωμη τηλεόραση. Η έγχρωμη τηλεόραση καθοδικού σωλήνα αποτελείται από πολλές μικρές κουκκίδες (εικονοστοιχεία) που διεγείρονταν από 3 ξεχωριστές δέσμες, μία κάθε βασικό χρώμα (κόκκινο, πράσινο, μπλε). Όλα τα δυνατά χρώματα παράγονται από διαφορετικούς συνδυασμούς εντάσεων της κάθε δέσμης. Έτσι για παράδειγμα, το καθαρό κόκκινο παράγεται όταν η κόκκινη δέσμη εκπέμπεται στο φουλ (στο 100% της έντασής της) και οι άλλες 2 δέσμες δεν εκπέμπουν καθόλου (0%). Το λευκό παράγεται με τις 3 δέσμες στο φουλ. Το μαύρο παράγεται όταν και οι 3 δέσμες είναι στο 0.


Με την ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας το μοντέλο RGB κωδικοποιήθηκε πολύ καλύτερα. Πειραματικά βρέθηκε ότι το μάτι μπορεί να ξεχωρίσει περί τις 200 διαβαθμίσεις φωτεινότητας σε κάθε βασικό χρώμα. Έτσι αντιστοίχησαν την κλίμακα από το 0 ως το φουλ (100%) με 256 βήματα δηλαδή από 0 μέχρι 255. Ο αριθμός 256 δεν είναι καθόλου τυχαίος. Είναι το 28 (το 2 στην 8η δύναμη) δηλαδή ο δυαδικός αριθμός 11111111 (8 άσσοι). Είναι ο αριθμός που χρειάζεται ακριβώς 1 byte (δηλαδή 8 bits = 8 δυαδικά ψηφία) για να αποθηκευτεί! Έτσι για να εκφράσουμε οποιοδήποτε χρώμα χρειαζόμαστε 3 αριθμούς από το 0 ως το 255. Άρα χρειαζόμαστε 3 bytes (ή 3 x 8= 24 bits) για να τους αποθηκεύσουμε. Αυτό το μέγεθος λέγεται βάθος χρώματος (color depth) και χαρακτηρίζει το μέγεθος του χρωματικού χώρου. Οι πιθανοί συνδυασμοί που μπορούμε να πάρουμε είναι 256 x 256 x 256 = 16.777.216 χρώματα. Υπολογίζεται ότι το μάτι μπορεί να ξεχωρίσει περίπου 10 εκατομμύρια χρώματα. Γι' αυτό και το βάθος χρώματος 24 bit είναι πιο γνωστό ως true color (πραγματικό χρώμα).

Μαύρο, γκρι, άσπρο, βασικά και δευτερεύοντα του
μοντέλου RGB 24 bit εκφρασμένα σε τριάδες
αριθμών από 0-255 και σε 6ψήφιο δεκαεξαδικό
Χρώμα Δεκαδικό σύστημα Δεκαεξαδικό
R G Β
μαύρο 0 0 0 000000
γκρι 127 127 127 7F7F7F
άσπρο 255 255 255 FFFFFF
κόκκινο 255 0 0 FF0000
κίτρινο 255 255 0 FFFF00
πράσινο 0 255 0 00FF00
κυανό 0 255 255 00FFFF
μπλε 0 0 255 0000FF
μωβ 255 0 255 FF00FF

Σήμερα το βάθος χρώματος 24 bit έχει καθιερωθεί στο σύνολο των υπολογιστών και των ψηφιακών συσκευών (κάμερες, τηλεοράσεις κ.α.). Από κει και πέρα τα προγράμματα επεξεργασίας εικόνας μπορεί να δουλεύουν και σε πολύ μεγαλύτερα χρωματικά βάθη, για παράδειγμα το Photoshop μπορεί να επεξεργαστεί εικόνες με βάθος χρώματος 32 bit ανά χρωματικό κανάλι δηλαδή 96 bit (που ισοδυναμεί με 80 οκτακισεκατομμύρια χρώματα). Φυσικά τέτοιες διαβαθμίσεις δεν τις πιάνει ούτε κατά διάνοια το ανθρώπινο μάτι αλλά δίνουν καλύτερα αποτελέσματα σε σύνθετες χρωματικές επεξεργασίες.

Ο χρωματικός χώρος RGB σε καρτεσιανό σύστημα συντεταγμένων
Το μοντέλο αυτό μπορεί να παρασταθεί με έναν κύβο χρωμάτων σε ένα καρτεσιανό σύστημα συντεταγμένων. Στην αρχή των αξόνων είναι η κορυφή του κύβου που αντιστοιχεί στο μαύρο χρώμα, ενώ στις κορυφές του κύβου που βρίσκονται πάνω στους άξονες βρίσκονται τα βασικά χρώματα (Κόκκινο, Πράσινο, Μπλε). Τα δευτερογενή χρώματα βρίσκονται στις τρεις κορυφές του κύβου που βρίσκονται απέναντι από τα αντίστοιχα βασικά χρώματα και στην κορυφή απέναντι από το μαύρο βρίσκεται το λευκό. Κάθε χρώμα στο σύστημα αυτό προσδιορίζεται από ένα σημείο στον κύβο με τρεις συντεταγμένες. Στη διαγώνιo μεταξύ μαύρου και λευκού βρίσκονται όλες οι αποχρώσεις του γκρι.

Το μοντέλο RGB ενδιαφέρει οποιονδήποτε ασχολείται με την ψηφιακή εικόνα δηλαδή γραφίστες, φωτογράφους και κινηματογραφιστές βίντεο. Οι φωτογραφικές μηχανές, οι βιντεοκάμερες, τα φωτογραφικά προγράμματα και φυσικά η ίδια η οθόνη του υπολογιστή δουλεύουν σε RGB ή για την ακρίβεια με κάποια άλλα πιο σύνθετα προσθετικά μοντέλα που βασίζονται στο RGB. Επίσης καθαρό RGB είναι και οι εκτυπωτές λέιζερ, αλλά και τα ψηφιακά minilab που τυπώνουν φωτοχημικά τις φωτογραφίες.

CMYK

Στην παραδοσιακή ζωγραφική όπως και στη διακοσμητική χρησιμοποιείται το χρωματικό μοντέλο RYB (Red Yellow Blue). Τα χρώματα αυτά επιλέχθηκαν από αιώνες ως βασικά, περισσότερο όμως γιατί είναι πιο κοντά στην ανθρώπινη αντίληψη παρά γιατί είναι όντως τα βασικά. Με την ανάπτυξη της έγχρωμης τυπογραφίας παρατηρήθηκε ότι αυτή η κλασσική τριάδα χρωμάτων όπως κι αν συνδυαστεί δεν μπορεί να αποδώσει κάποια συγκεκριμένα χρώματα. Έτσι μετά από πολλά πειράματα, στα τέλη του 19ου αιώνα, οι τυπογράφοι κατέληξαν σε μια άλλη τριάδα χρωμάτων, το κυανό, το ματζέντα και το κίτρινο που συνδυαζόμενα μπορούν πραγματικά να δώσουν το μέγιστο αριθμό χρωμάτων. Το μοντέλο αυτό ονομάστηκε CMY (Cyan Magenta Yellow) και σήμερα θεωρείται αδιαπραγμάτευτα η τριάδα των βασικών αφαιρετικών χρωμάτων.

Το μοντέλο CMY μπορεί να παρασταθεί όπως και το RGB με ένα κύβο σε ένα καρτεσιανό σύστημα αξόνων με το λευκό χρώμα στην αρχή των αξόνων και τα βασικά χρώματα επάνω στους άξονες.

Οι τυπογράφοι όμως από την αρχή αντιμετώπισαν κάποια προβλήματα.

  1. Τα μελάνια από τη φύση τους δεν μπορούν να αποδώσουν αυστηρά ένα συγκεκριμένο μήκος κύματος – χρώμα (όπως κάνουν τα εικονοστοιχεία μίας οθόνης) αλλά, μία πιο ευρεία περιοχή του χρωματικού φάσματος με αποτέλεσμα ο συνδυασμός των τριών βασικών χρωμάτων να δίνει ένα σκούρο καφέ χρώμα αντί για το μαύρο.
  2. Ακόμα κι αν μπορούσαν, ο σωστός συνδυασμός τους για να δώσει μαύρο θα απαιτούσε μια τρομερή ισορροπία ανάμεσα στα τρία, μια ισορροπία που είναι δύσκολο να διατηρηθεί σε καθημερινή βάση καθώς τα μελάνια αλλοιώνονται, το καθένα με διαφορετικό τρόπο λόγω διαφορετικής σύνθεσης.
  3. Στην τυπογραφία ποτέ δεν συμπίπτουν ακριβώς τα χρώματα γιατί τυπώνονται το ένα μετά το άλλο. Οπότε το μαύρα γράμματα θα είχαν γύρω τους μικρά ίχνη από χρώματα.
  4. Τέλος, το μαύρο είναι το χρώμα που χρησιμοποιείται περισσότερο απ' όλα στις εκτυπώσεις. Επίσης είναι το πιο φτηνό καθώς βγαίνει από γραφίτη ενώ τα άλλα από μέταλλα. Οπότε, ακόμα κι αν δεν ίσχυαν οι παραπάνω λόγοι, θα ήταν άτοπο για κείμενα να γίνονται 3 εκτυπώσεις με ακριβά μελάνια όταν θα μπορούσε να γίνει μία.

Για όλους αυτούς τους λόγους, προστέθηκε στην τριάδα CMY και το μαύρο χρώμα και το μοντέλο έγινε CMYK. Να σημειωθεί ότι το K βγαίνει από το Key και όχι από το blacK όπως πιστεύουν οι περισσότεροι.

Το μοντέλο CMYK είναι ευρέως γνωστό στην τυπογραφία και ως τετραχρωμία.

Οι εκτυπωτές ψεκασμού (inkject) είναι τεχνολογίας CMYK.

Βέβαια, οι φωτογραφικοί εκτυπωτές χρησιμοποιούν στην πράξη περισσότερα μελάνια για να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη γκάμα (και άρα πιστότητα) χρωμάτων. Οπότε εσωτερικά χρησιμοποιούν δικά τους, μη τυποποιημένα χρωματικά μοντέλα αλλά στην επικοινωνία τους με τον υπολογιστή συμπεριφέρονται σαν CMYK (δηλαδή παίρνουν τις εντολές εκτύπωσης σε μορφή CMYK και τις μεταφράζουν εσωτερικά στο δικό τους παραπλήσιο μοντέλο με μεγάλη επιτυχία).

Αντίθετα η μετατροπή μια εικόνας από RGB σε CMYK ή το αντίστροφο είναι μια εντελώς προσεγγιστική διαδικασία, που κάθε πρόγραμμα και κάθε μηχάνημα την κάνει με εντελώς δικό του τρόπο με αποτέλεσμα η ίδια εικόνα να έχει άλλα χρώματα αν μετατραπεί στο Photoshop και άλλα αν μετατραπεί στο Corel. Γι' αυτό οι περισσότεροι τυπογράφοι ζητάνε πάντα τα αρχεία σε μορφή CMYK γιατί δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη της μετατροπής από RGB.

Το μοντέλο CMYK μέχρι προσφάτως ενδιέφερε μόνο γραφίστες και τυπογράφους. Αλλά καθώς η εκτύπωση ψεκασμού υποσκέλισε πλέον την κλασσική φωτοχημική εκτύπωση στη Φωτογραφία δίνοντας υψηλότερες αναλύσεις, πιστότερα χρώματα και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, πλέον το μοντέλο CMYK ενδιαφέρει άμεσα και τους φωτογράφους.

Χρώματα καταλόγου

Οδηγός Pantone του 2005

Τα χρώματα καταλόγου είναι τυποποιημένα συστήματα ταιριάσματος χρωμάτων (color matching) υψηλής πιστότητας. Το γνωστότερο από αυτά τα συστήματα είναι το σύστημα Pantone (Pantone Matching System) (προφέρεται: παν'τόν). Χάρις σε αυτήν την τυποποίηση, δύο διαφορετικοί τυπογράφοι για παράδειγμα, ακόμα και σε διαφορετικές χώρες, που χρησιμοποιούν μελάνια διαφορετικών κατασκευαστών, αν έχουν στα χέρια τους ο καθένας ένα χρωματολόγιο Pantone μπορούν να εξασφαλίσουν ότι αναφέρονται στο ίδιο ακριβώς χρώμα χωρίς να βλέπει ο ένας το χρώμα του άλλου.

Η βασικότερη λειτουργία του Pantone είναι η τυποποίηση μια μεγάλης γκάμας των χρωμάτων CMYK. Ένα χρωματολόγιο Pantone περιέχει περίπου 1.000 χρώματα και υπάρχουν διαφορετικά χρωματολόγια για διάφορους τύπους μπογιάς (γυαλιστερή, ματ, φωσφοριζέ κλπ). Από το 2001 η Pantone άρχισε να βγάζει χρωματολόγια και για το μοντέλο RGB που προορίζονται για ταίριασμα με την οθόνη.

Η διαδικασία είναι απλή. Αν κάποιος έχει δημιουργήσει ένα χρώμα (στην οθόνη, σε εκτύπωση, με ανακάτεμα μπογιάς κλπ.) και θέλει να το αναπαράγει πχ. τυπογραφικά, βγάζει το χρωματολόγιο Pantone και ψάχνει να βρει εκεί μέσα το ίδιο χρώμα. Όταν το βρει το βάζει δίπλα δίπλα στο πρωτότυπο για να σιγουρευτεί ότι είναι αυτό. Μόλις καταλήξει πιο ακριβώς είναι κοιτάει την κωδική ονομασία του.

Τα χρώματα Pantone χρησιμοποιούνται σχεδόν πάντα στο branding (σήματα και λογότυπα εταιριών) αλλά πρόσφατα άρχισαν να μπαίνουν και στη νομοθεσία κρατών για να περιγράψουν πχ τα χρώματα των σημαιών (Καναδάς, Νότια Κορέα και φυσικά ΕΕ).

Η σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι "Pantone Reflex Blue" και "Pantone Yellow".

Farm-Fresh hand point.png Βλ.: Europa.eu Οδηγός γραφικής παρουσίασης του ευρωπαϊκού εμβλήματος


Αλήθεια; Η ελληνική σημαία τι χρώμα είναι;

Griechenland.jpg GREC0001.GIF Griechische flagge hi.jpg Greek-flag.jpg 46-griechenland-flagge.jpg Flagge-griechenland.gif
6 τυχαίες ελληνικές σημαίες από το ίντερνετ

Επιλογέας χρώματος του Photoshop

Ο επιλογέας του Photoshop χρησιμοποιεί όλα τα παραπάνω χρωματικά μοντέλα, δηλαδή HSB, RGB, Lab, CMYK και χρώματα καταλόγου (πχ PANTONE). Σαν προεπιλεγμένο μοντέλο έχει το HSB. Επιλέγοντας ένα χρώμα σε ένα οποιοδήποτε μοντέλο παίρνουμε αυτόματα τις τιμές του σε όλα τα άλλα. Έτσι ο επιλογέας χρώματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για μετατροπή από το ένα μοντέλο στο άλλο.

Photoshop color picker.png

Συγκριτικοί πίνακες

Χρωματικό μοντέλο Βασικά χρώματα Τύπος μείξης δηλαδή αναφέρεται σε Έχει εφαρμογή σε Συσκευές που το χρησιμοποιούν
RYB κόκκινο κίτρινο μπλε Αφαιρετική μπογιές ζωγραφική, διακοσμητική -
CMY κυανό ματζέντα κίτρινο τυπογραφία, γραφιστική φωτογραφία τυπογραφεία, εκτυπωτές ψεκασμού
CMYK ή τετραχρωμία μαύρο
RGB κόκκινο πράσινο μπλε προσθετική φως υπολογιστές, βίντεο οθόνες, φωτογραφικές μηχανές, βιντεοκάμερες,
εκτυπωτές λέιζερ, ψηφιακά minilab
Μοντέλο Βασικές μείξεις Όλα μαζί
RYB κόκκινο κίτρινο μπλε κόκκινο μαύρο
πορτοκαλί πράσινο μωβ
CMY κυανό ματζέντα κίτρινο κυανό μαύρο
μπλε κόκκινο πράσινο
RGB κόκκινο πράσινο μπλε κόκκινο λευκό
κίτρινο κυανό ματζέντα

Σχετικότητα χρώματος

Όλα τα παραπάνω θεωρητικά συστήματα, αν και είναι χρήσιμα για να τυποποιηθεί η εμφάνιση του χρώματος και να γίνει το χρώμα πιο εύχρηστο στις εφαρμογές εικόνας (ζωγραφική, φωτογραφία, κινηματογράφος) δεν παρέχουν όλες τις μεταβλητές που μπορεί να επηρεάσουν την αντίληψή μας για τα χρώματα. Μέχρι τώρα έγινε η σιωπηρή παραδοχή ότι το χρώμα είναι μια σταθερή ποσότητα και δεν λήφθηκαν υπόψιν οι επιδράσεις του περιβάλλοντος. Όμως οι επιδράσεις αυτές είναι στην πράξη πολύ ισχυρές σε βαθμό που μπορούν να υποσκελίσουν ακόμα και να εξαλείψουν πλήρως όλες τις τυπικές ιδιότητες που αναφέρθηκαν πιο πάνω. Έτσι το χρώμα αποδεικνύεται τελικά ότι είναι μια εντελώς σχετική και ευμετάβλητη έννοια.

Οι παράγοντες του περιβάλλοντος που επηρεάζουν την αντίληψη του χρώματος είναι οι ακόλουθοι:

Ποσότητα του φωτός

Όταν η ποσότητα του φωτός είναι κανονική τα χρώματα των αντικειμένων φαίνονται κανονικά.

Όσο όμως μειώνεται η ποσότητα του φωτός τόσο τα αντικείμενα φαίνονται να χάνουν το χρώμα τους δηλαδή να μειώνεται ο κορεσμός. Αυτό οφείλεται στη φυσιολογία του ματιού γιατί τα ραβδία που είναι υπεύθυνα για χαμηλές συνθήκες φωτισμού είναι μονοχρωματικά (βλ. παραπάνω: Βασικές φυσιολογικές αντιλήψεις).

Αυτή η λειτουργία έχει αντιγραφεί και στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές που ομοίως χάνουν βαθμιαία το χρώμα τους όσο μειώνεται ο φωτισμός. Αντίθετα στο φιλμ δεν συμβαίνει αυτό αλλά απλά μεγαλώνει ο κόκκος (δηλαδή μειώνεται η ανάλυση, το επίπεδο λεπτομέρειας).


"Καμμένα" πρόσωπα (Φωτο: Ιωάννης Πρωτονοτάριος)
Δεν είναι όμως μόνο η μικρή ποσότητα φωτός που αλλοιώνει τα χρώματα. Ανάλογα αποτελέσματα έχουμε και με τη μεγάλη ποσότητα φωτός. Όταν λούζουμε ένα αντικείμενο στο φως αυτό δεν αντανακλά μόνο το φως που συνιστά το χρώμα του αλλά αρχίζει να αντανακλά και τις άλλες συχνότητες μην μπορώντας να τις απορροφήσει πλέον. Έτσι όσο αυξάνεται η ποσότητα φωτός τόσο πιο λευκό αρχίζει να φαίνεται το αντικείμενο. Στη φωτογραφία αυτό το φαινόμενο λέγεται "κάψιμο". Όταν για παράδειγμα λέει κάποιος ότι στην τάδε φωτογραφία τα πρόσωπα είναι "καμμένα" εννοεί ότι έχουν χάσει (όλο ή μέρος από) το χρώμα τους και φαίνονται λευκά.

Σταθερότητα χρώματος

Πάρτε ένα κίτρινο μολύβι και μετακινήστε το από το φως στην σκιά. Θα φαίνεται το μολύβι κίτρινο; Ναι, θα φαίνεται κίτρινο. Ακόμα και όταν ένα τμήμα του μολυβιού βρίσκεται στην σκιά και το υπόλοιπο στο φως το μολύβι θα φαίνεται ομοιόμορφα κίτρινο. Ας κάνουμε ένα άλλο σντομο πείραμα. Πάρτε ένα βιβλίο που έχει ομοιόμορφο χρώμα, όπως για παράδειγμα, κόκκινο. Τοποθετήστε το έτσι ώστε ένα μόνο τμήμα του να βρίσκεται στο φως. Πάρτε μια κόλλα γραφομηχανής και τυλίξτε την ώστε να σχηματισθεί ένας σωλήνας με μικρή διάμετρο. Παρατηρήστε μέσα από τον σωλήνα στο τμήμα του βιβλίου που βρίσκεται στο φως. Τώρα μετακινήστε τον σωλήνα μέσα στην περιοχή της σκιάς. Διακρίνετε καμιά διαφορά στο χρώμα; Ναι.

Εάν θελήσετε να κάνετε ένα πίνακα ζωγραφικής που να παριστάνει το βιβλίο, θα διαπιστώσετε, κατά την προετοιμασία των χρωμάτων, ότι το κόκκινο των φωτεινών περιοχών του βιβλίου διαφέρει κατά πολύ από το κόκκινο των σκιερών περιοχών, παρά το ότι το βιβλίο εμφανίζεται ότι διαθέτει ομοιόμορφο χρώμα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Αυτό συμβαίνει διότι η αντίληψη καθοδηγείται όχι μόνο από αυτά που βλέπουμε (διέγερση του αμφιβληστροειδούς χιτώνα) αλλά επίσης από το τι γνωρίζουμε για αυτά που βλέπουμε. Αξίζει να σημειωθεί ότι συνήθως δεν βλέπουμε απομονωμένα τα χρώματα ενός βιβλίου (όπως τα παρατηρήσαμε με τον χάρτινο σωλήνα) αλλά τα βλέπουμε σαν ένα ενιαίο σύνολο σχετικό με το περιβάλλον του βιβλίου. Ετσι, αντιλαμβανόμαστε αυτά που βλέπουμε με συσχέτιση διότι συνεχώς προσπαθούμε ασυνείδητα να σταθεροποιήσουμε το περιβάλλον μας για να μπορούμε να το ελέγχουμε ευκολότερα. Για αυτόν τον λόγο ο μηχανισμός της αντίληψης μας τείνει να αγνοεί τις λεπτές μεταβολές και λεπτομέρειες προς χάριν των στοιχείων της σταθερότητας, δηλαδή των κυρίαρχων και αμετάβλητων χρωμάτων, σχεδίων, κινήσεων, μορφών και μεγεθών.

The most psychedelic church. EVER
'''Σταθερότητα χρώματος''' (Φωτο: Σπύρος Κακούρης)
Η εμφάνιση του μολυβιού με ομοιόμορφο κίτρινο χρώμα και του βιβλίου με ομοιόμορφο κόκκινο βασίζεται στην σταθερότητα του χρώματος. Στην πράξη αντιλαμβανόμαστε τα στοιχεία της σταθερότητας των χρωμάτων τόσο συχνά, που σαν ζωγράφοι ή καλλιτέχνες των μέσων πρέπει να είμαστε ειδικά εκπαιδευμένοι ώστε να ανατρέπουμε την αυτόματη αντίληψη ολόκληρων σχεδίων και στοιχείων σταθερότητας για να δώσουμε προσοχή στην λεπτομέρεια και στις λεπτές μεταβολές που εμφανίζονται μέσα στο σχέδιο. Ενας καλός ζωγράφος βλέπει και χρησιμοποιεί το πλήθος των χρωμάτων που πράγματι ανακλά το κόκκινο βιβλίο και το κίτρινο μολύβι, χωρίς να αγνοεί το συνολικό σχέδιο, δηλαδή το κοκκινωπό του βιβλίου και το κιτρινωπό του μολυβιού.

Ατυχώς, η κάμερα δεν γνωρίζει τίποτα όσον αφορά στις απαιτήσεις συσχέτισης για την σταθερότητα του χρώματος. Με τα κοντινά πλάνα η κάμερα μπορεί να διαχωρίσει ένα αντικείμενο από το περιεχόμενο του και απλά να παρουσιάσει τα χρώματα που βλέπει στην πραγματικότητα. Εάν ένα μέρος του προσώπου εμφανίζεται ως βυσσινί ή πράσινο, η κάμερα αναπαράγει πιστά το βυσσινί ή το πράσινο. Χωρίς το περιβάλλον τους τα χρώματα αυτά εμφανίζονται στον περιορισμένο χώρο της οθόνης (ειδικά της τηλεοράσεως) όπως είναι και όχι όπως έπρεπε να είναι. Όταν ορισμένα μέρη του προσώπου είναι βυσσινί στην τηλεόραση, τότε τα αντιλαμβανόμαστε ως βυσσινί. Εάν ένα μολύβι φαίνεται μισό κίτρινο και μισό πράσινο στην οθόνη, το αντιλαμβανόμαστε ως δίχρωμο ακόμη και εάν πράγματι είναι βαμμένο με ομοιόμορφο κίτρινο.

Λόγω αυτής της φανερής δυσκολίας που παρουσιάζεται για την διατήρηση της σταθερότητας του χρώματος στην τηλεοπτική οθόνη, πρέπει να προσέχετε ιδιαίτερα για να αποφεύγονται όσο το δυνατόν, ακόμη και οι μικρότερες παραμορφώσεις χρώματος. Ειδικά οι αποχρώσεις του δέρματος, που αποτελούν το μόνο σημείο αναφοράς του χρώματος που διαθέτει ο θεατής τηλεοράσεως για να ρυθμίσει την συσκευή του, πρέπει να αναπαράγονται όσο είναι δυνατόν πιο πιστά. Αυτός είναι ένας άλλος λόγος για τον οποίο στην έγχρωμη τηλεόραση πρέπει να χρησιμοποιούμε μια σημαντική ποσότητα συμπληρωματικού φωτός. Οσο πιο φωτεινές (περισσότερο ημιδιαφανείς) είναι οι περιοχές σκιών τόσο πιο πιστά αναπαράγονται τα χρώματα.

Ανακλαστικότητα επιφάνειας

'''Ανακλαστικότητα επιφάνειας'''. Προσέξτε πώς το εσωτερικό της βιτρίνας έχει πάρει μια κίτρινη απόχρωση από τα γράμματα. (Φωτο: Ιωάννης Πρωτονοτάριος)
Η δυνατότητα ενός έγχρωμου αντικείμενου να ανακλά πολύ μεγάλη ή πολύ μικρή ποσότητα φωτός εξαρτάται μερικώς από την ποσότητα του φωτός που πέφτει επάνω στο αντικείμενο, αλά και από την ποσότητα του φωτός που ανακλά η επιφάνεια του αντικειμένου. Ενας καθρέπτης ανακλά σχεδόν όλο το φως που πέφτει επάνω του. Τα αντικείμενα που έχουν λείες επιφάνειες χρειάζονται πολύ λιγότερο φως για να προκληθεί η εμφάνιση των χρωμάτων τους παρά τα αντικείμενα που διαθέτουν επιφάνειες με ιδιαίτερη υφή και απορροφούν περισσότερο φως.

Οι κολλαρισμένες επιφάνειες από βαμβάκι, νάυλον και μετάξι ανακλούν πολύ καλά το φως. Αυτές οι επιφάνειες μπορούν ακόμη να ανακλούν τα χρώματα τους και σε γειτονικές επιφάνειες όπως είναι το πρόσωπο και οι βραχίονες των παρουσιαστών, προκαλώντας έτσι σε μεγάλο βαθμό την προσέλκυση της προσοχής των θεατών εάν τα ανακλώμενα χρώματα διαφέρουν σημαντικά από τα χρώματα του δέρματος. Μια πυκνή ανακλαστική επιφάνεια μπορεί επίσης να προκαλέσει ανακλάσεις χρώματος οι οποίες πέφτουν επάνω στα γειτονικά αντικείμενα ή στους εκτελεστές. Η χρήση υλικών απορρόφησης του φωτός ή χρωστικών ουσιών βοηθούν στην μείωση τέτοιων προβλημάτων ανάκλασης.

Θερμοκρασία χρώματος

Χ.
'''Ισορροπία λευκού'''. Όταν χρησιμοποιούμε ''φλας'' η μηχανή ισορροπεί αυτόματα το λευκό στη θερμοκρασία του φλας η οποία είναι υψηλότερη από αυτή των λαμπτήρων πυρακτώσεως. Έτσι ο άνθρωπος που φωτίζεται από το φλας είναι χρωματικά ισορροπημένος ενώ το περιβάλλον που φωτίζεται από λαμπτήρες πυρακτώσεως φαίνεται κοκκινωπό. (Φωτο: Ιωάννης Πρωτονοτάριος)
Εδώ συμβαίνει το αντίθετο. Η μηχανή έχει ισορροπήσει το λευκό με βάση τον περιβάλλοντα φωτισμό που προέρχεται από λαμπτήρες πυρακτώσεως με αποτέλεσμα ο ουρανός που έχει υψηλότερη χρωματική θερμοκρασία να φαίνεται έντονα μπλε. (Φωτο: Ιωάννης Πρωτονοτάριος)
Οι αντιλήψεις μας επηρεάζονται επίσης από το είδος του φωτός που φωτίζονται τα αντικείμενα. Παρά το ότι μιλάμε για λευκό φως. συνήθως κανένα φως στην πράξη δεν είναι αμιγές λευκό. Μερικά χρώματα που φέρουν την ονομασία λευκό φως διαθέτουν μια κοκκινωπή απόχρωση και άλλα μια κυανωπή απόχρωση. Ακόμα και το φως του ήλιου μεταβάλλει το χρώμα του. Το μεσημέρι το φως του ήλιου διαθέτει μια πολύ κυανωπή απόχρωση. Κατά την διάρκεια της ανατολής ή της δύσης το φως του ήλιου γίνεται πολύ περισσότερο κοκκινωπό Αυτή η σχετικότητα του κοκκινωπού η του κυανωπού φωτός μετράται με την θερμοκρασία χρώματος σε βαθμούς Kelvin.
  • Όσο περισσότερο κυανωπό είναι το φως, τόσο μεγαλύτερη είναι η θερμοκρασία χρώματος.
  • Όσο περισσότερο κοκκινωπό είναι το φως τόσο χαμηλότερη είναι η θερμοκρασία χρώματος.

Η συνηθισμένη λάμπα φωτός που χρησιμοποιούμε στην κατοικία μας εκπέμπει περισσότερο κοκκινωπό λευκό φως από το φως που εκπέμπει μια λάμπα φθορισμού.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η θερμοκρασία χρώματος δεν έχει σχέση με τη πραγματική θερμοκρασία της συνηθισμένης λάμπας ή της λάμπας φθορισμού. Η λάμπα φθορισμού μπορεί να είναι πολύ ψυχρότερη από τη συνηθισμένη λάμπα πυράκτωσης, αλλά η λάμπα φθορισμού διαθέτει μεγαλύτερη θερμοκρασία χρώματος (υψηλότεροι βαθμοί Κ) από τη συνηθισμένη λάμπα πυράκτωσης.

Λόγω αυτών των μεταβολών που παρουσιάζονται στο λευκό φως χρειάζεται να ρυθμίζετε την κάμερα στο φως περιβάλλοντος που επικρατεί και να την επαναρυθμίζετε κάθε φορά που μετακινείστε σε ένα νέο περιβάλλον φωτισμού. Αυτή η ρύθμιση λέγεται ισορροπία λευκού (white balance).

Από τα παραπάνω γίνεται προφανές ότι όταν κάνετε μακιγιάζ πρέπει να το κάνετε στο ίδιο περιβάλλον φωτισμού που θα γίνει η λήψη. Εάν ο χώρος διαθέτει κυανωπό φωτισμό (υψηλή θερμοκρασία χρώματος) τότε θα χρειαστείτε θερμά χρώματα για το μακιγιάζ και το αντίστροφο για να αντισταθμίζεται η χρωματική θερμοκρασία.

Χρώματα Περιβάλλοντος

Ενα χρώμα επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από κάποιο άλλο χρώμα ή από τα χρώματα που το περιβάλλουν. Ο κάθε ζωγράφος γνωρίζει ότι μπορούμε να μεταβάλλουμε τις ιδιότητες του χρώματος και της λαμπρότητας της χρωστικής ουσίας που χρησιμοποιούμε πολύ γρήγορα, περιβάλλοντας την με χρωστικές ουσίες διαφορετικών χρωμάτων και φωτεινότητας. Γενικά τα χρώματα που χρησιμοποιούνται στο προσκήνιο διαθέτουν μια ελαφρά απόχρωση που είναι συμπληρωματική (βρίσκεται στην αντίθεση θέση στον κύκλο χρωμάτων) του περιβάλλοντος το χρώμα φόντου. Αυτού του είδους η επίδραση του χρώματος φόντου (περιβάλλοντος) στο χρώμα του προσκηνίου καλείται ταυτόχρονη αντίθεση. Αυτό το φαινόμενο συμβαίνει επίσης όταν δύο χρώματα τοποθετούνται το ένα δίπλα στο άλλο. Η ταυτόχρονη αντίθεση μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητα χρώματα που χρωματίζουν μέρη του σκηνικού ή ακόμη και κουστούμια. Για παράδειγμα, εάν τοποθετήσουμε κάποια έπιπλα σκηνικού ανοικτού γκρι ή λευκού με απόκλιση μπροστά από το συνηθισμένο μπλε χρώματος εφέ έγχρωμου φόντου, τότε τα έπιπλα θα πάρουν μια απαλή κίτρινη απόχρωση. Μπορούμε να αντιμετωπίοουμε αυτό το πρόβλημα προσδίδοντας στα υλικά της σκηνής μια απαλή μπλε απόχρωση.

Κυματισμοί Χρωμάτων

Όταν χρησιμοποιείτε συμπληρωματικά χρώματα της ίδιας λαμπρότητας και κορεσμού για κάποιο τίτλο, όπως για παράδειγμα πράσινο χρώμα φόντου με κόκκινα γράμματα, διακινδυνεύετε να προκαλέσετε κυματισμούς χρωμάτων. Κατά κάποιο τρόπο φαίνεται τα δύο χρώματα να ανταγωνίζονται μεταξύ τους διεκδικώντας ίση προσοχή από τον θεατή και να δημιουργούν δυσκολία στην ανάγνωση του τίτλου. Η κατάσταση είναι χειρότερη όταν τα δύο χρώματα διαθέτουν την ίδια λαμπρότητα και εμφανίζονται σε ασπρόμαυρη οθόνη τηλεοράσεως, οπότε ο τίτλος γίνεται δυσανάγνωστος.

Κυματισμοί χρωμάτων προκαλούνται επίσης όταν χρησιμοποιούνται στενά σχήματα υψηλής αντίθεσης, όπως είναι ένα φόρεμα με λεπτές ασπρόμαυρες λωρίδες ή ένα σακκάκι με ψαροκόκκαλο. Μερικοί ζωγράφοι, όπως ο Isia Leviant δημιουργούν σχέδια για να εμφανίζουν τέτοιους κυματισμούς και να δίνουν μια εντύπωση κίνησης. Όταν οι κυματισμοί αυτοί εμφανίζονται επάνω στο σκηνικό ή στα ρούχα του παρουσιαστή, τότε είναι ανεπιθύμητοι. Στην περίπτωση που οι κυματισμοί αυτοί ενισχυθούν από την ηλεκτρονική σάρωση της τηλεοπτικής κάμερας, τότε μπορούν να πλημμυρίσουν όλη την εικόνα. Όταν δεν επιδιώκετε την δημιουργία τέτοιων φαινομένων, όπως σε μια σκηνή χώρου, πρέπει να αποφεύγετε την χρησιμοποίηση σκηνικού ή κουρτινών με λεπτές λωρίδες και να ενημερώνετε τους παρουσιαστές να μην φορούν ρούχα με υψηλής αντίθεσης σχέδια.

Υποκειμενική αντίληψη χρώματος

Θερμά και ψυχρά χρώματα

Χρώματα και αυτοκίνητα

Οι στατιστικές λένε ότι τα κόκκινα αυτοκίνητα έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να εμπλακούν σε ατύχημα συγκριτικά με οποιοδήποτε αυτοκίνητο άλλου χρώματος.

Στο άλλο άκρο βρίσκονται τα μη κορεσμένα χρώματα. Συγκεκριμένα τα ασημί, τα λευκά, τα κρεμ και τα μαύρα αυτοκίνητα έχουν στατιστικά λιγότερα ατυχήματα από τα αυτοκίνητα με κορεσμένα χρώματα. (Οι στατιστικές διαφέρουν από χώρα σε χώρα κυρίως λόγω των συνθηκών. Για παράδειγμα στη Φινλανδία τα λευκά έχουν περισσότερα ατυχήματα κι από τα κόκκινα αλλά αυτό είναι λόγω χιονιού. Επίσης τα ασημί έχουν περισσότερες πιθανότητες για ατύχημα σε βροχερές μέρες και τα μαύρα στο σούρουπο).

Για τους παραπάνω λόγους θα αρχίσει να εφαρμόζεται σύντομα και στην Ελλάδα το παραμετρικό σύστημα τιμολόγησης στα ασφάλιστρα, όπως ισχύει σε άλλες χώρες της Ευρώπης και στις ΗΠΑ βάσει του οποίου τα κόκκινα αυτοκίνητα θα ασφαλίζονται πιο ακριβά.

Η ψυχολογική επίδραση που έχουν τα χρώματα είναι τόσο έντονη που μετατρέπεται σε σωματική.
  • Έτσι τα θερμά/ενεργά χρώματα και κυρίως το κόκκινο τείνουν να μας διεγείρουν ανεβάζοντας τα επίπεδα της αδρεναλίνης στο αίμα μας ενώ τα ψυχρά/παθητικά τείνουν να μας ηρεμούν και να ρίχνουν τους σωματικούς ρυθμούς.
  • Σαν αποτέλεσμα τα χρώματα μπορούν να μεταβάλουν την υποκειμενική αντίληψη της θερμοκρασίας κατά ± 3 βαθμούς. Δηλαδή μπαίνοντας σε ένα κόκκινο δωμάτιο μπορεί να αρχίσουμε να ιδρώνουμε ή μπαίνοντας σε ένα μπλε μπορεί να νιώσουμε ότι κρυώνουμε.
  • Επίσης σε ένα κόκκινο δωμάτιο έχουμε την αίσθηση ότι ο χρόνος κυλάει πιο αργά ενώ σε ένα μπλε ότι ο χρόνος κυλάει πιο γρήγορα.
  • Τα μπλε αντικείμενα μας φαίνονται πιο μακριά απ' ό,τι είναι στην πραγματικότητα και τα κόκκινα πιο κοντά. Αυτό είναι έντονο στα μωρά που θα πλησιάσουν πολύ μια μπλε μπάλα γιατί τους φαίνεται μακριά ενώ αντίθετα μια κόκκινη προσπαθούν να τη φτάσουν από μακριά.
  • Ένα κόκκινο κουτί μας φαίνεται βαρύτερο από ένα μπλε.


Ενέργεια χρώματος

Ιδιότητα Μεταβλητή Ενέργεια
Χρώμα Θερμό Υψηλή
Χαμηλή
Ψυχρό
Λαμπρότητα Υψηλή Υψηλή
Χαμηλή
Χαμηλή
Επιφάνεια
(γραφικό μέγεθος)
Μεγάλη Υψηλή
Χαμηλή
Μικρή
Κορεσμός
(κύρια ιδιότητα)
Υψηλός Υψηλή
Χαμηλή
Χαμηλός
Ενέργεια χρώματος είναι η σχετική αισθητική επίδραση που μας δημιουργεί ένα χρώμα.

Συνδυασμοί χρωμάτων

Οι 7 αντιθέσεις κατά Ίττεν

O Γιοχάνες Ίττεν (Johannes Itten, 1888-1967) ήταν Ελβετός ζωγράφος και καθηγητής στη σχολή Μπαουχάους (1919-1923). Το βιβλίο του "Η τέχνη του χρώματος" θεωρείται ένα από τα βασικότερα συγγράμματα πάνω στην υποκειμενική αντίληψη και λειτουργία των χρωμάτων.

Ο Ίττεν, συνοψίζοντας όλες τις ιδιότητες των χρωμάτων που αναφέρθηκαν παραπάνω (βλ. Ιδιότητες χρωμάτων και Χρωματικός κύκλος) κατέληξε στο ότι όλοι οι χρωματικοί συνδυασμοί βασίζονται σε 7 πιθανούς τύπους αντιθέσεων οι οποίες είναι:

Η αντίθεση της απόχρωσης (hue)

PL3[94]
Αντίθεση απόχρωσης (Φωτο: Απόστολος Μαϊκίδης)
Στην ελληνική βιβλιογραφία αναφέρεται ως ποιοτική αντίθεση.

Δημιουργείται όταν τα καθαρά χρώματα τοποθετούνται σε πολύχρωμες ομαδοποιήσεις. Το λευκό και το μαύρο μπορεί να αυξήσουν την ζωηρότητα του αποτελέσματος. Οι βασικοί συνδυασμοί απόχρωσης αναλύονται στην αμέσως επόμενη ενότητα: Farm-Fresh hand point.png Συνδυασμοί χρωματικού κύκλου.

Η αντίθεση ανοιχτού - σκούρου

Αφορά στην τοποθέτηση διαφορετικών φωτεινοτήτων και χρωματικών αξιών των χρωμάτων. Όλα τα χρώματα δύναται να ανοίξουν με το λευκό και να σκουρύνουν με το μαύρο. Για κάθε χρώμα θα πρέπει να αρχίζουμε δημιουργώντας τονικές κλίμακες που αντιστοιχούν στην κλίμακα φωτεινό – σκούρο.

Η αντίθεση θερμού - ψυχρού

Ο συνδυασμός μπλε - πορτοκαλί είναι ένας από το τους πιο ισχυρούς γιατί συνδυάζει τις 4 πρώτες αντιθέσεις δηλαδή απόχρωσης, ανοιχτού - σκούρου, θερμού - ψυχρού και συμπληρωματικών!
Για τη συγκεκριμένη αντίθεση βλ. Θερμά - ψυχρά

Η αντίθεση των συμπληρωματικών

Τα συμπληρωματικά (δηλαδή αυτά που μέσα στον χρωματικό κύκλο είναι τοποθετημένα απέναντι μεταξύ τους) λειτουργούν ως δύο ίσες και αντίθετες δυνάμεις. Έτσι

  • όταν τα συμπληρωματικά χρώματα τοποθετούνται το ένα δίπλα στο άλλο δημιουργούν μεταξύ τους "διαφορά δυναμικού" με αποτέλεσμα να ενδυναμώνουν το ένα πλάι στο άλλο, έως την μεγίστη φωτεινότητα. Ενώ
  • όταν αναμειγνύονται αλληλοεξουδετερώνονται και ειδικότερα
    • τα αφαιρετικά χρώματα (δηλαδή οι μπογιές) όταν αναμειγνύονται δίνουν μαύρο (στην πράξη ένα ουδέτερο σκούρο καφέ ή γκρι) και
    • τα προσθετικά χρώματα (φως) όταν αναμειγνύονται δίνουν λευκό φως.

Η ταυτόχρονη αντίθεση

Το αποτέλεσμα αυτής της αντίθεσης βασίζεται στο νόμο των συμπληρωματικών, σύμφωνα με τον οποίο κάθε καθαρό χρώμα απαιτεί (δηλαδή προκαλεί) φυσιολογικά το αντίθετό του, το συμπλήρωμά του. Εάν αυτό απουσιάζει, τότε το μάτι δημιουργεί, ταυτόχρονα, το συμπληρωματικό χρώμα. Δίπλα σε ένα έντονο πράσινο, ένα ουδέτερο γκρίζο θα έμφανισθεί σαν γκρίζο κοκκινωπό, ενώ ένα έντονο κόκκινο θα εμφανίσει αυτό το ίδιο γκρι, σαν πρασινωπό γκρίζο.

Η αντίθεση του κορεσμού

Αντίθεση κορεσμού μεταξύ αριστερού και δεξιού μέρους (Φωτο: Ιωάννης Πρωτονοτάριος)
Στην ελληνική βιβλιογραφία αναφέρεται ως αντίθεση έντασης.

Συνιστάται από την αντίθεση των λαμπερών κορεσμένων χρωμάτων και των χρωμάτων που είναι θαμπά, γκριζαρισμένα. Η ελάττωση, η μείωση της δύναμης του χρώματος μπορεί να επιτευχθεί αναμειγνύοντας με μαύρο, λευκό, γκρίζο ή με την μείξη συμπληρωματικών χρωμάτων.

Η ποσοτική αντίθεση

Πολλές αντιθέσεις μαζί. '''Ποσοτική αντίθεση''' γιατί το κόκκινο σχήμα καταλαμβάνει μεγάλη επιφάνεια σε σχέση με τα άλλα. '''Αντίθεση κορεσμού''' γιατί είναι πολύ κορεσμένο έναντι των άλλων. '''Αντίθεση συμπληρωματικών''' γιατί αντιπαραβάλλεται με πράσινο. (Φωτο: Ιωάννα Χατζηπανηγύρη)
Βασίζεται στην αντίθεση χρωματικών επιφανειών διαφορετικών μεγεθών.

Συνδυασμοί χρωματικού κύκλου

Η μεγαλύτερη ίσως χρησιμότητα του χρωματικού κύκλου είναι η βοήθεια που μας παρέχει στο να δημιουργούμε αρμονικούς συνδυασμούς χρωμάτων. Όπως ειπώθηκε και πιο πάνω οι χρωματικοί συνδυασμοί είναι οι "συγχορδίες" των χρωμάτων. Και όπως οι συνδυασμοί από νότες υπακούν σε αυστηρούς μαθηματικούς κανόνες έτσι οι χρωματικοί συνδυασμοί προκύπτουν με κάποιους αλγορίθμους από το χρωματικό κύκλο.

Όλοι οι συνδυασμοί του χρωματικού κύκλου βασίζονται στην αντίθεση της απόχρωσης, δηλαδή αντιπαραβάλλουν χρώματα μόνο με βάση την απόχρωσή τους και ανεξάρτητα από τις άλλες δύο ιδιότητες (κορεσμό και λαμπρότητα) οι οποίες και μπορούν να παίρνουν οποιαδήποτε τιμή.

Μονοχρωματικοί

Παράδειγμα μονοχρωματικού
συνδυασμού 4 χρωμάτων
της απόχρωσης 83o
H S B
83o 100% 100%
83o 36% 47%
83o 16% 87%
83o 81% 68%
(Φωτο: Ιωάννα Χατζηπανηγύρη)
Μονοχρωματικοί (monochromatic) λέγονται οι συνδυασμοί χρωμάτων που έχουν ίδια τιμή απόχρωσης (hue).

Συμπληρωματικοί

Συνδυασμός της απόχρωσης 83o
και της συμπληρωματικής της 263o
H ΗΣΥΜΠ S B
83o 263o 100% 100%
83o 263o 36% 47%
83o 263o 16% 87%
83o 263o 81% 68%

Συμπληρωματικοί (complementary) συνδυασμοί είναι αυτοί που προκύπτουν από συμπληρωματικά χρώματα δηλαδή αυτά που βρίσκονται απέναντι στον κύκλο. Αυτά τα χρώματα έχουν διαφορά 180o.

Η συμπληρωματική απόχρωση των 83o του προηγούμενου παραδείγματος είναι 83o + 180o = 263o. Στο νέο παράδειγμα, δίπλα στα προηγούμενα χρώματα έχουμε βάλει τα συμπληρωματικά τους κι έτσι προκύπτει ένας συμπληρωματικός συνδυασμός 8 χρωμάτων.

Διαχωρισμένοι συμπληρωματικοί

Συνδυασμός της απόχρωσης 83o
με ±19o της συμπληρωματικής της
H Η1 Η2 S B
83o 282o 244o 100% 100%
83o 282o 244o 36% 47%
83o 282o 244o 16% 87%
83o 282o 244o 81% 68%
Διαχωρισμένα συμπληρωματικά.jpg
Αυτοί οι συνδυασμοί είναι συνδυασμοί 3 αποχρώσεων. Ένας διαχωρισμένος συμπληρωματικός συνδυασμός (split complementary) παράγεται αν, ξεκινώντας από μια απόχρωση σαν αφετηρία, αντί τώρα να πάρουμε τη συμπληρωματική της, παίρνουμε δύο άλλες που ισαπέχουν από τη συμπληρωματική προς τη μια και προς την άλλη κατεύθυνση. Δηλαδή η μία απόχρωση είναι +Χo και η άλλη είναι -Χo από τη συμπληρωματική.

Στο παράδειγμα των 83o η συμπληρωματική απόχρωση ήταν 263o. Αντί για αυτήν θα πάρουμε δύο άλλες που ισαπέχουν από αυτήν, ας πούμε 19o. Οπότε:

Η1 = 263o + 19o = 282o

Η2 = 263o - 19o = 244o

Η φιλοσοφία είναι ότι για μικρές γωνίες (πρακτικά μέχρι 30o), το διανυσματικό άθροισμα των 3 αυτών διανυσμάτων πλησιάζει το 0, δηλαδή αν ανακατέψουμε αυτές τις 3 αποχρώσεις θα αλληλοεξουδετερωθούν και θα βγει μαύρο. Άρα τα διαχωρισμένα συμπληρωματικά παράγουν τη συμπληρωματική αντίθεση του Ίττεν.

Διπλοί συμπληρωματικοί

Διπλοί συμπληρωματικοί (double complementary) είναι οι συνδυασμοί 2 οποιονδήποτε ζευγαριών συμπληρωματικών αποχρώσεων.

Για παράδειγμα το ζευγάρι 83o με το συμπληρωματικό του 263o μπορεί να συνδυαστεί με την τυχαία απόχρωση 39o και τη συμπληρωματική της 219o.


Dialog-information on.svg.pngΤο μεγάλο πλεονέκτημα αυτού του συνδυασμού είναι ότι μπορεί να συνδυάσει αρμονικά δύο οποιαδήποτε τυχαία χρώματα μεταξύ τους. Δηλαδή αν έχουμε δύο χρώματα που δεν ταιριάζουν με τίποτα μεταξύ τους, προσθέτουμε μέσα στο συνδυασμό και τα συμπληρωματικά τους και ο συνδυασμός έρχεται και δένει!


Σημείωση: Εννοείται ότι και σε αυτόν τον συνδυασμό όπως και σε αυτούς που ακολουθούν μπαίνουν και άλλα χρώματα, ίδιας απόχρωσης αλλά με διαφορετικό κορεσμό και φωτεινότητα. Δηλαδή ο συγκεκριμένος πχ. είναι συνδυασμός 4 αποχρώσεων αλλά άπειρων χρωμάτων. Το ίδιο ισχύει για όλους τους συνδυασμούς που μελετάμε εδώ αλλά για λόγους οικονομίας παραλείπονται οι παραλλαγές και δίνονται μόνο οι κορεσμένες, λαμπερές εκδοχές.

Ανάλογοι

Ανάλογοι (analogous) λέγονται οι συνδυασμοί γειτονικών αποχρώσεων δηλαδή αποχρώσεων που (ισ)απέχουν μόλις λίγες μοίρες μεταξύ τους (ώστε να θεωρούνται γειτονικές).

Για παράδειγμα ο συνδυασμός 83o, 103o, 123o και 143o.

Τριαδικοί

Τριαδικοί συνδυασμοί (triads) λέγονται οι τριάδες αποχρώσεων που απέχουν 120o μεταξύ τους, δηλαδή έχουν τη σχέση που έχουν και τα βασικά χρώματα. Είναι προφανές ότι τα βασικά, τα δευτερεύοντα και τα τριτεύοντα εναλλάξ αποτελούν τριαδικούς συνδυασμούς.

Στο παράδειγμα,

η απόχρωση 83o συνδυάζεται τριαδικά με τις αποχρώσεις

83o + 120o = 203o

203o + 120o = 323o

Παλέτα

Polaroid (Φωτο: Kristina❉)

Τι είναι αυτό που κάνει μια φωτογραφία Polaroid να ξεχωρίζει από όλες τις άλλες; Γιατί τα πλάνα του Matrix είναι τόσο χαρακτηριστικά; Πώς ξεχωρίζουμε ότι μια φωτογραφία τραβήχτηκε στο ηλιοβασίλεμα;

Η απάντηση σε όλα τα παραπάνω είναι ότι το καθένα έχει τη δική του χαρακτηριστική παλέτα.

Δόμηση χρώματος

Με την φράση δόμηση χρώματος εννοούμε την χρησιμοποίηση του χρώματος για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό, στα πλαίσια της προσπάθειας για να διασαφηνισθεί και να γίνει πιο έντονο ένα γεγονός. Για να είναι αποδοτική η χρησιμοποίηση του χρώματος πρέπει να γνωρίσετε τις ακόλουθες λειτουργίες του: 1) Πληροφοριακή, 2) Συνθετική, 3) Εκφραστική.

Πληροφοριακή λειτουργία

Το χρώμα μας δίνει περισσότερες πληροφορίες για ένα γεγονός που παρουσιάζεται έγχρωμο από όσες θα μπορούσαμε να αποκτήσουμε εάν το γεγονός εμφανιζόταν χωρίς χρώμα. Μας βοηθά να ξεχωρίζουμε μεταξύ τους τα διάφορα αντικείμενα και να χρησιμοποιούμε ειδικά σχεδιασμένους κώδικες χρώματος. Για παράδειγμα, το χρώμα μιας έγχρωμης σκηνής μας δίνει περισσότερες πληροφορίες για το θέμα της σκηνής από αυτές που δίνει μια ασπρόμαυρη σκηνή. Τα χρώματα δεν κάνουν μόνον το γεγονός να φαίνεται πιο ρεαλιστικό, αλλά επίσης μας δίνουν συγκεκριμένες πληροφορίες για την κατάσταση του. Τα είδη των μήλων τα γνωρίζετε ευκολότερα όταν μπορείτε να δείτε τα χρώματα τους.

Στην ιατρική, ο γιατρός που κάνει διάγνωση πρέπει να δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην πληροφορική λειτουργία του χρώματος. Μια διαφορά στο χρώμα μπορεί να μας πληροφορήσει για την κατάσταση υγείας ή ασθένειας. Είναι προφανές ότι στις ιατρικού περιεχομένου εικόνες (φωτογραφίας, τηλεόρασης και κινηματογράφου) είναι απαραίτητη η ακριβής ερμηνεία του χρώματος. Τα χρώματα μας βοηθούν να ξεχωρίζουμε τα αντικείμενα μεταξύ τους και να καθορίζουμε τον κώδικα για την εύκολη αναγνώριση τους. Μπορούμε να διακρίνουμε το κόκκινο, το πράσινο ή το κίτρινο μήλο, το κορίτσι με το πορτοκαλί φόρεμα, και τον άνθρωπο με το μπλε σακκάκι. Ο μεγάλος αριθμός των αγωγών που έχε, ένα τηλεφωνικό καλώδιο κωδικοποιείται με το χρώμα, έτσι ώστε να μπορε, εύκολα να αναγνωρισθεί στα δύο άκρα του καλωδίου. Οι κατασκευαστές χαρτών χρησιμοποιούν ειδικό κώδικα χρωμάτων που μας δίνει την δυνατότητα να ερμηνεύουμε γρήγορα και επακριβώς διάφορα δεδομένα. Ένας τέτοιος κώδικας μπορεί να παρουσιάζει για παράδειγμα, διάφορα υψόμετρα. Η συμμόρφωση ή μη με τον κώδικα χρωμάτων (κόκκινο, πράσινο, κίτρινο) των φαναριών μπορεί κυριολεκτικά να αποτελέσει θέμα ζωής ή θανάτου.

Στο πλαίσιο της πληροφοριακής λειτουργίας του χρώματος το κύριο θέμα μας είναι να κάνουμε το χρώμα όσο το δυνατόν περισσότερο ευδιάκριτο από το διπλανό του χρώμα. Η εξέταση της αρμονίας του χρώματος αποτελεί δευτερεύον θέμα. Ο κύριος στόχος μας στην πληροφοριακή λειτουργία του χρώματος είναι η διαύγεια.

Συμβολισμός χρώματος

Επί πολλούς αιώνες οι άνθρωποι χρησιμοποιούν το χρώμα για να συμβολίζουν ορισμένα γεγονότα και συμπεριφορές. Το χρώμα μπορεί να συμβολίσει τη ζωή, το θάνατο, το μίσος, την πίστη. Αυτές οι συμβολικές συσχετίσεις μεταδίδονται από τους ανθρώπους και δεν είναι ομοιόμορφες. Εξαρτώνται από τις συνήθειες, τις αξίες, τις παραδόσεις και τους μύθους των ανθρώπων, στοιχεία που διαφέρουν σημαντικά από πολιτισμό σε πολιτισμό και από περίοδο σε περίοδο. Για παράδειγμα, μερικοί πολιτισμοί χρησιμοποιούν το μαύρο σαν χρώμα πένθους, ενώ άλλοι χρησιμοποιούν σαν χρώμα πένθους το άσπρο ή ακόμη και το ρόδινο χρώμα. Οι φράσεις "λευκός γάμος", "κόκκινα φανάρια", "κίτρινος τύπος", "γαλαζοαίματος", "μαύρο πρόβατο", "τα βλέπω όλα ρόδινα", "μαύρη λίστα", "έγινε καταπράσινος" ή εναλλακτικά λλαξε 10χρώματα!" αποτελούν παραδείγματα συμβολισμών χρωμάτων που χρησιμοποιούνται στα Ελληνικά. Κάποιες από αυτές τις φράσεις υπάρχουν και σε άλλες γλώσσες. Κάποιες άλλες όμως όταν μεταφράζονται σε άλλες γλώσσες, τότε μεταβάλλονται ή χάνουν την σημασία τους. Για παράδειγμα, "μπλε" στα Γερμανικά σημαίνει "μεθυσμένος" και δεν έχει καμιά σχέση με την αγγλόφωνη έννοια "λυπημένος" ή ακόμη και με την πιο ιδιαίτερη "αριστοκράτης". Στα ελληνικά πάλι, εκεί που οι Αμερικάνοι λένε "έχω τα μπλε" (I got the blues) εμείς λέμε "έχω τις μαύρες μου".

Ο συμβολισμός του χρώματος μεταβάλλεται σε σχέση με το γενικό πλαίσιο των εμπειριών. Σαν θρησκευτικό σύμβολο, το λευκό εκφράζει την αγνότητα, την χαρά και το μεγαλείο. Σαν σύμβολο πολέμου έχει την έννοια της παράδοσης. Παρ' όλα αυτά ορισμένα σύμβολα έχουν παγκόσμια αποδοχή, όπως είναι το σύμβολο του Ερυθρού Σταυρού ή ορισμένα σύμβολα κυκλοφορίας.

Όταν χρησιμοποιείτε το χρώμα συμβολικά, πρέπει να είστε βέβαιοι ότι έχετε καθορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο χρησιμοποιείτε τις συμβολικές συσχετίσεις και ειδικότερα ότι η πλειονότητα του ακροατηρίου σας είναι εξοικειωμένη με τους χρησιμοποιούμενους συμβολισμούς. Ένα σύμβολο με άγνωστο συμβολισμό δεν υπηρετεί κανένα σκοπό. Πρέπει να είστε επομένως προσεκτικοί όσον αφορά στην χρησιμοποίηση συμβολισμών χρωμάτων ειδικά στον κινηματογράφο. Σε αντίθεση με τα έργα ζωγραφικής ή τα μυθιστορήματα, τα οποία μπορούν να εξετάζονται με λεπτομέρεια και επανειλλημένα, οι σκηνές στον κινηματογράφο δεν μπορούν να ανακαλούνται εύκολα για λεπτομερέστερη εξέταση. Είναι φανερό όμως ότι υπάρχει πρόβλημα με τα σύμβολα χρωμάτων. Ενα σύμβολο χρώματος που ο συμβολισμός του δεν είναι εμφανής μπορεί να μην αποκαλύπτει την σημασία του και να μην είναι αποτελεσματικό. Αντίθετα, ένα σύμβολο χρώματος που ο συμβολισμός του είναι εμφανής αποκαλύπτει πολύ εύκολα την σημασία του σε ενα ευαίσθητο θεατή. Για παράδειγμα, η παρουσίαση του κακού τύπου με μαύρο καπέλο και του καλού με άσπρο στα καουμπόικα έχει χρησιμοποιηθεί τόσο πολύ που τώρα χρησιμοποιείται σαν μια αποτελεσματική κωμική επινόηση.

Όταν δημιουργείτε μια νέα συσχέτιση συμβολισμού χρώματος - γεγονότος πρέπει να δίνετε στο ακροατήριο αρκετές ενδείξεις για να πληροφορηθεί το νεο συσχετισμό.

Dialog-information on.svg.png Πολύ καλές πηγές για συμβολισμούς χρωμάτων μπορείτε να βρείτε σε γυναικεία περιοδικά και ειδικά σε άρθρα για το Feng Sui.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Πηγές

  • Βακαλό, Εμμανουήλ-Γεώργιος. "Οπτική Σύνταξη: Λειτουργία και Παραγωγή Μορφών". Νεφέλη 1988
48px-Printer-alert.svg.png Η σελίδα περιέχει εικόνες και χρώματα που δεν θα εμφανιστούν στην εκτύπωση!
Πριν τυπώσετε κάντε το εξής:
Mozilla Firefox 3.5 logo 256.png
Firefox
Google chrome-logo.png
Chrome
Maxlogo.png
Maxthon
Farm-Fresh internet explorer.png
Internet Explorer
512px-Opera O.svg.png
Opera
Apple Safari.png
Safari (win)
Apple Safari.png
Safari (mac)
Konqueror-icon.png
Konqueror
Εκτύπωση →
Διαμόρφωση σελίδας →
✔ Εκτύπωση παρασκηνίου (χρώματα & εικόνες)
Εκτύπωση →
Διαμόρφωση σελίδας →
✔ Εκτύπωση χρωμάτων και εικόνων φόντου

Print →
✔ Print backgrounds
Print →
HTML Settings →
☐ Printer friendly mode (black text, no background)